Jerzy Słuczan-Orkusz
Biografia
Jerzy Słuczan-Orkusz urodził się w 1924 r. w Siedlcach, zmarł w 2002 r. w Warszawie. Był polskim artystą szkła i projektantem szkła użytkowego oraz szkła oświetleniowego.
Po studiach w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych we Wrocławiu pod kierunkiem Haliny Jastrzębowskiej, która opuściła uczelnię w 1952 r., uzyskał w 1953 r. dyplom ze specjalizacją w zakresie szkła.
Po dyplomie rozpoczął pracę jako projektant w hucie szkła „Józefina” (od 1966 r. Huta Szkła Kryształowego „Julia”) w Piechowicach, gdzie podczas studiów odbywał praktykę. Nawiązane wówczas kontakty pomogły mu w zorganizowaniu w zakładzie już w 1953 r. ośrodka wzorcującego. Do współpracy w hucie namówił grafika Zygmunta Waśniewskiego, który zajmował się grawerką. Słuczan-Orkusz pracował w Piechowicach do 1957 r.
Po odejściu z Piechowic Słuczan-Orkusz prowadził w latach 1957–1959 pracownię szkła przy wrocławskiej Pracowni Sztuk Plastycznych. Jednocześnie w 1959 r. został kierownikiem ośrodka wzorcującego huty szkła „Nysa” w Pieńsku, jedynej wówczas huty w Polsce zajmującej się produkcją szkła oświetleniowego. Projekty artysty z tej dziedziny miały charakter segmentowy; można je było zestawiać w większej liczbie lub w przypadku mniejszych pomieszczeń stosować pojedynczo. Doświadczenie w pracy nad szkłem oświetleniowym wykorzystywał po odejściu z „Nysy” w 1964 r., podczas pracy w poznańskiej Spółdzielni Pracy „Lumen” oraz w Zakładach Projektowania Sprzętu Oświetleniowego przy Wojewódzkim Ośrodku Techniki.
W 1968 r. Jerzy Słuczan-Orkusz zatrudnił się w krakowskiej filii Instytutu Szkła, gdzie pracował do 1981 r. z przerwą w latach 1974–1979, poświęconych na pracę w Branżowym Ośrodku Wzornictwa przy ZHSGiT „Vitropol” w Sosnowcu. Zakład w Krakowie dysponował dobrą bazą technologiczną, co umożliwiło projektantowi tworzenie serii barwnych szkli w technikach paraunikatowych, mlecznych, przydymionych, o różnorodnych fakturach, o charakterze paraunikatowym. Powstawały szkła mleczne, przydymione, w odcieniach żółci, czerwieni, bursztynu, o powierzchniach przypominających tuf wulkaniczny lub szkła antyczne. Projektant sięgał do form rodem z tradycji europejskiej i orientalnej. Do zdobienia projektant wykorzystywał nakładki koliste, nitki i wstęgi opasujące brzuśce, doklejane ucha, karbowane stopy. Pracował również nad zastosowaniem szkła w architekturze. W sferze jego eksperymentów pozostawały luksfery, ścianki działowe, podwieszane elementy dekoracyjne.
W 1971 r. Jerzy Słuczan-Orkusz zaprezentował swoje projekty w galerii Desyna ul. św. Jana w Krakowie. Wystawa spotkała się z tak wielkim entuzjazmem zwiedzających i krytyków, że Instytut zdecydował o otworzeniu sklepu firmowego na placu Mariackim. Choć archaizujące szkła projektanta cieszyły się popularnością wśród klientów, padały zarzuty, że w niektórych jego projektach granica pomiędzy pomysłem autorskim a historycznymi zapożyczeniami ulega zatarciu.
W okresie 1982–1991 Słuczan-Orkusz pełnił funkcję głównego projektanta HS INCO „Tarnowiec” w Tarnowcu. Projektował dla tego zakładu szkło użytkowe, ale również oświetleniowe. Z tego okresu pochodzą oszczędne w wyrazie naczynia z serii czarno-białej, wykonywane w nieprzezroczystym, dwuwarstwowym szkleniu sodowym, o kształtach nawiązujących do prostych form geometrycznych. Szkło projektowano zwykle w jednym kolorze, w drugim wykonywano ozdobniki. W sferze jego eksperymentów pozostawały luksfery, ścianki działowe, podwieszane elementy dekoracyjne.
1967 – nagroda Rady Wzornictwa i Estetyki Produkcji Przemysłowej; 1969 – nagroda II stopnia za kompozycję przestrzenną i kompozycję graficzną stoiska na XXXVIII MTP (we współpracy z Janem Sylwestrem Drostem); 1970 – nagroda MKiS za osiągnięcia w rozwoju wzornictwa przemysłowego; 1971 – Złoty Merkury za projekt pawilonu na XXX MTP (we współpracy z Janem Sylwestrem Drostem); 1974 – I nagroda na Ogólnopolskiej Wystawie Szkła Artystycznego i Użytkowego w Katowicach; 1977 – brązowy medal za projekt pawilonu ceramiki i szkła na MTP (we współpracy z Janem Sylwestrem Drostem).
Wystawy indywidualne obejmowały m.in. 1962 – Kordegarda w Warszawie; 1970 – Klub MPiK w Warszawie; 1971 – Desa w Krakowie; 1972 – Muzeum Narodowe w Krakowie; 1973 – BWA w Katowicach; 1975 – Muzeum w Grudziądzu.
Wystawy zbiorowe prezentowały polskie szkło współczesne i sztukę użytkową w wielu miastach, m.in. we Wrocławiu, Warszawie, Londynie i Berlinie, a także na Ogólnopolskich Wystawach Szkła Artystycznego i Użytkowego w Katowicach.