Teodor Aleksander Roland
Biografia
Teodor Aleksander Roland, pierwotnie Konopka (ur. 7 lipca 1862 w Siedlcach, zm. 10 października 1928 w Warszawie) – polski aktor.
Był synem urzędnika Artura Konopki i Felicji z Synakiewiczów. Po wczesnej śmierci rodziców wychowywał się u rodziny Dubieckich. Zdobył przygotowanie do zawodu aktora u Władysława Szymanowskiego i prawdopodobnie latem 1884 debiutował na scenie teatru Belle Vue pod nazwiskiem Konopka, po czym wyjechał do Krakowa, gdzie pozostawał aktorem do 1891, kilkakrotnie uczestnicząc w wyjazdach zespołu na występy poza miasto.
We wrześniu 1891 wyjechał z Krakowa, prawdopodobnie z paszportem na nazwisko Roland; od tego czasu używał nowego nazwiska, zarówno na scenie, jak i w życiu prywatnym. Przez pół roku występował w polskim teatrze w Petersburgu, potem w Rydze, Mitawie i Lipawie, ponownie w Petersburgu; z zespołem petersburskiego teatru polskiego występował w wielu miastach Rosji.
W 1893 powrócił do Warszawy i został zaangażowany do zespołu Warszawskich Teatrów Rządowych; od 1918 występował w Teatrze Rozmaitości, od 1924 w Teatrze Narodowym. W Warszawie obchodził dwa jubileusze pracy artystycznej – 25-lecia (1910) i 35-lecia (1923); przeszedł na emeryturę w 1925.
Cieszył się dużą sławą w Warszawie. Miał bogaty repertuar, grał role dramatyczne, komediowe, romantyczne. Do najwybitniejszych ról Rolanda należały Maciuś w Zaczarowanym kole Lucjana Rydla, tytułowy Mazepa Juliusza Słowackiego, Wołodyjowski w scenicznych adaptacjach Trylogii Henryka Sienkiewicza, tytułowy Kościuszko pod Racławicami Władysława Anczyca, Wacław w Zemście Aleksandra Fredry. Był uważany za wybitnego recytatora poezji romantycznej.
Od 1911 występował także w filmach, m.in. Dzieje grzechu (1911, reż. A. Bednarczyk), Sąd Boży (1911, reż. S. Knake-Zawadzki), Pan Tadeusz (1928, reż. R. Ordyński). Udzielał się jako pedagog aktorstwa, m.in. w Klasie Dramatycznej przy Warszawskim Towarzystwie Muzycznym i Warszawskiej Szkole Dramatycznej. Działał w Związku Artystów Scen Polskich, otrzymał w 1922 tytuł zasłużonego członka tej organizacji. 2 maja 1924 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Został pochowany na Powązkach (kwatera L-1-22).
15 sierpnia 1895 poślubił Helenę Marię Szymborską (ur. 1872, zm. 1952), również aktorkę, później występującą pod nazwiskiem Helena Rolandowa. Tradycje aktorskie kontynuowali obaj synowie Rolanda – Witold i Jerzy.