Przelałeś pieniądze oszustowi? Każda minuta ma znaczenie

Zakupy w internecie, wyjątkowo korzystna oferta na portalu ogłoszeniowym i wpłata na rachunek sprzedawcy, który później przestaje odpowiadać - tak może wyglądać oszustwo, którego ofiarą padają użytkownicy sieci. Jeśli podejrzewamy, że zostaliśmy oszukani, nie zwlekajmy. Szybki kontakt z bankiem, zachowanie dowodów i zawiadomienie Policji mogą pomóc ograniczyć straty oraz ułatwić ustalenie sprawcy.

Jak działają internetowi oszuści?

Przestępcy wykorzystują atrakcyjne ceny, pośpiech i zaufanie. Mogą oferować nieistniejące przedmioty w serwisach ogłoszeniowych, zakładać fikcyjne sklepy lub podszywać się pod prawdziwych sprzedawców. Kiedy otrzymają pieniądze, przestają odpisywać, usuwają ofertę albo odcinają kupującego od kontaktu.

Oszustwo nie musi ograniczać się do zapłaty za towar, który nie zostanie wysłany. Przestępcy mogą też kierować ofiary na fałszywe strony płatności, wyłudzać dane do bankowości elektronicznej, prosić o kod BLIK albo podawać się za pracowników banku, którzy rzekomo pomogą odzyskać środki.

Oszuści często posługują się wcześniej przygotowanym scenariuszem. Ich zamiarem może być nie tylko jednorazowe wyłudzenie pieniędzy, ale również uzyskanie dostępu do pozostałych środków na rachunku.

Co zrobić, gdy odkryjemy oszustwo?

Skontaktujmy się niezwłocznie z bankiem. Zadzwońmy na oficjalny numer infolinii podany na stronie banku, w jego aplikacji lub na karcie płatniczej. Nie korzystajmy z numeru przekazanego przez oszusta. Możemy też skontaktować się z bankiem za pośrednictwem udostępnionego przez niego bezpiecznego kanału.

Powiedzmy konsultantowi, że mogliśmy paść ofiarą przestępstwa, i przekażmy szczegóły transakcji. Zapytajmy, czy bank może wstrzymać lub odwołać przelew, spróbować odzyskać pieniądze albo pilnie skontaktować się z bankiem odbiorcy. Jeśli ujawniliśmy dane logowania, informacje z karty lub kody autoryzacyjne, poprośmy o zabezpieczenie rachunku i zablokowanie zagrożonych środków płatniczych.

Wykonanego przelewu nie zawsze da się cofnąć, a odzyskanie pieniędzy nie jest pewne. Mimo to warto jak najszybciej zgłosić sprawę bankowi i podjąć dostępne działania.

Zachowajmy dowody. Nie kasujmy rozmów ze sprzedawcą ani historii transakcji. Zapiszmy zrzuty ekranu ogłoszenia, profilu sprzedającego, korespondencji, SMS-ów i adresu strony. Zachowajmy także potwierdzenie płatności, numer rachunku odbiorcy, datę, godzinę i kwotę przelewu oraz dane kontaktowe wykorzystywane przez drugą stronę.

Jeśli rozmawialiśmy przez telefon, zanotujmy numer, z którego do nas dzwoniono, oraz najważniejsze informacje z rozmowy. Zebrane materiały mogą pomóc odtworzyć przebieg zdarzenia i ustalić, kto za nim stoi.

Zawiadommy Policję. Podejrzenie popełnienia przestępstwa można zgłosić w najbliższej jednostce Policji albo w prokuraturze. Nie trzeba znać danych oszusta, by powiadomić o sprawie. Nie czekajmy też z zawiadomieniem na zakończenie reklamacji bankowej.

Na zgłoszenie zabierzmy dowód osobisty oraz zgromadzone informacje i materiały. Opiszmy policjantowi, jak doszło do kontaktu ze sprzedawcą, w jaki sposób zapłaciliśmy, co się wydarzyło i kiedy zorientowaliśmy się, że mogliśmy zostać oszukani.

Numer 112 służy do zgłaszania bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia. Zawiadomienie dotyczące oszustwa internetowego składamy w jednostce Policji albo prokuraturze.

Zgłośmy fałszywą stronę lub podejrzaną wiadomość. Incydenty związane z fałszywymi witrynami, próbami wyłudzenia danych i innymi zagrożeniami w sieci można przekazywać do CERT Polska przez stronę https://incydent.cert.pl/.

Wiadomości SMS z podejrzanymi linkami można przesłać bezpłatnie pod numer 8080. Takie zgłoszenia ułatwiają ekspertom analizę zagrożeń i mogą pomóc chronić innych internautów. Nie zastępują jednak kontaktu z bankiem ani zawiadomienia Policji o przestępstwie.

Czy utracone pieniądze można odzyskać?

Szanse na odzyskanie środków zależą między innymi od rodzaju płatności, etapu realizacji transakcji i okoliczności sprawy. Jak najszybciej powiadommy bank i złóżmy reklamację, dokładnie opisując przebieg zdarzenia.

Jeśli zapłaciliśmy kartą, zapytajmy bank o możliwość zastosowania procedury chargeback, czyli obciążenia zwrotnego. Jest ona dostępna, gdy transakcja i okoliczności spełniają wymagane warunki.

Po przelewie na konto oszusta poprośmy bank o podjęcie możliwych działań w celu odzyskania środków. Nie ma jednak pewności, że uda się je zwrócić.

Jeżeli przekazaliśmy dane do logowania, kody autoryzacyjne lub dane karty, pilnie zabezpieczmy dostęp do bankowości elektronicznej. Zmieńmy zagrożone hasła, używając bezpiecznego urządzenia. Jeśli podejrzewamy, że na naszym sprzęcie znalazło się złośliwe oprogramowanie, nie logujmy się z niego do banku, dopóki urządzenie nie zostanie zabezpieczone.

Uważajmy na kolejne oszustwo.

Osoby, które straciły pieniądze, mogą być narażone na następne próby wyłudzenia. Przestępcy mogą podawać się za policjantów, pracowników banku, prawników lub firmy odzyskujące należności. Obiecują szybki zwrot środków, a w zamian żądają wcześniejszej opłaty, danych bankowych albo zainstalowania programu dającego zdalny dostęp do urządzenia.

Nie płaćmy za obiecaną pomoc w odzyskaniu pieniędzy i nie ujawniajmy haseł, kodów autoryzacyjnych ani danych karty. W razie wątpliwości zakończmy rozmowę, a następnie samodzielnie skontaktujmy się z bankiem lub Policją, korzystając z oficjalnych danych kontaktowych.

Jak bezpieczniej kupować w internecie?

Sprawdzajmy opinie o sprzedającym, historię jego konta i wiarygodność sklepu. Zachowujmy ostrożność, gdy cena jest dużo niższa niż u konkurencji albo sprzedawca wywiera presję czasu.

Korzystajmy z płatności i ochrony kupujących dostępnych bezpośrednio na zaufanej platformie. Nie otwierajmy linków do płatności przesyłanych przez nieznane osoby i dokładnie sprawdzajmy adres strony.

Nigdy nie przekazujmy loginów, haseł ani kodów autoryzacyjnych osobom kontaktującym się z nami telefonicznie lub przez komunikatory. Nie instalujmy aplikacji do zdalnego dostępu na polecenie osoby podającej się za pracownika banku lub konsultanta.

Zanim zatwierdzimy przelew, sprawdźmy jego kwotę, dane odbiorcy oraz cel płatności.

Jeśli podejrzewamy, że padliśmy ofiarą oszustwa, działajmy od razu: powiadommy bank, zabezpieczmy dowody i zgłośmy sprawę Policji. Nie wstydźmy się szukać pomocy - przestępcy posługują się manipulacją i wykorzystują zaufanie, a zgłoszenie może uchronić także inne osoby.